Hoeveel weerstand bij een aardpen?

We horen vaak dat een aardpen met een weerstand van 166 Ohm al voldoende is. Maar is dat wel een veilige situatie? Waarom worden er zoveel verschillende getallen gehanteerd? Wie weet eigenlijk hoe het precies zit? In deze blog leggen wij het u uit.

Hoe laag moet de weerstand zijn?

De NEN 1010, de Nederlandse norm voor elektrische installaties, stelt dat de weerstand van een aardpen niet hoger mag zijn dan 2,0 Ohm. Dit is de veiligste grenswaarde, waarbij overtollige stroom snel en veilig wordt afgevoerd in de grond.

Wat is weerstand?

Weerstand is een natuurkundige grootheid die de mate van moeilijkheid aangeeft waarmee een stroom door een materiaal kan stromen. Hoe hoger de weerstand, hoe moeilijker het is voor de stroom om door het materiaal te stromen.

Weerstand van een aardpen

De weerstand van een aardpen is de weerstand die de aardpen biedt aan de elektrische stroom. Hoe lager de weerstand, hoe beter de aardpen de stroom kan afvoeren.

Waarom is 2,0 Ohm de veiligste waarde?

De NEN 1010 stelt een weerstand van 2,0 Ohm als veiligste grenswaarde. Dit is gebaseerd op onderzoek dat heeft aangetoond dat aardpennen met een weerstand van 2,0 Ohm of lager voldoende zijn om overtollige stroom binnen 0,2 seconden af te voeren.

Is 166 Ohm toegestaan?

In de praktijk is het echter niet altijd mogelijk om een aardpen met een weerstand van 2,8 Ohm te realiseren. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de grondsoort niet geschikt is of doordat er obstakels in de grond zitten.

In die gevallen is het toegestaan om een aardpen met een weerstand van 166 Ohm of lager te gebruiken. Dit is alleen mogelijk als de elektrische installatie achter een aardlekschakelaar zit én u de aardlekschakelaar maandelijks test. U dient zich te realiseren dat de aardlek dan uw enige beveiliging is. Dit is echter niet aan te raden, omdat de meeste mensen de aardlekschakelaars nooit testen.

Kosten weerstand aardpen meten

Potentiaalvereffening en weerstand van een aardpen

Veel verwarring rondom de weerstand van een aardpen ontstaat doordat aarding en potentiaalvereffening door elkaar gehaald worden. Toch werken ze altijd samen. Zonder goede aarding werkt potentiaalvereffening namelijk niet zoals bedoeld.

De potentiaalvereffening betekenis is in de praktijk simpel: alle metalen delen in en rondom een installatie worden met elkaar verbonden, zodat er geen spanningsverschillen kunnen ontstaan. Denk aan waterleidingen, cv-buizen, metalen constructies en beschermingsleidingen.

Het doel is niet om stroom af te voeren, maar om te zorgen dat alles hetzelfde elektrische niveau heeft. Pas daarna kan de aardpen de stroom daadwerkelijk veilig afvoeren.

Verschil aarding en potentiaalvereffening

Het verschil aarding en potentiaalvereffening zit in de functie. De aardpen zorgt voor de afvoer van stroom naar de aarde, terwijl potentiaalvereffening ervoor zorgt dat er geen gevaarlijke spanningsverschillen ontstaan tussen metalen delen.

Wat wij in de praktijk vaak zien, is dat de potentiaalvereffening aansluiting wel aanwezig is, maar dat de aardpen een te hoge weerstand heeft. In dat geval zijn alle onderdelen wel met elkaar verbonden, maar kan de stroom alsnog niet goed weg. Dan blijft er spanning op delen staan, en dat is precies wat u wilt voorkomen.

Daarom moeten beide kloppen: goede verbinding én lage weerstand.

Potentiaalvereffening volgens NEN 1010

De potentiaalvereffening NEN 1010 schrijft voor dat alle relevante metalen delen verplicht verbonden moeten worden met de hoofdaardrail. Dit wordt ook wel de potentiaalvereffening norm genoemd.

In woningen betekent dit onder andere dat:

• waterleidingen
• gasleidingen
• metalen constructiedelen

aangesloten moeten zijn via een juiste potentiaalvereffening kabel. Wat wij regelmatig tegenkomen, is dat deze verbindingen wel aanwezig lijken, maar slecht zijn aangesloten of los zitten. Dan voldoet de installatie op papier, maar niet in de praktijk.

Waarom weerstand bepalend is voor potentiaalvereffening

De werking van potentiaalvereffening hangt direct samen met weerstand. Elektrische stroom zoekt altijd de weg van de minste weerstand.

Als de aardpen een lage weerstand heeft: dan kan stroom snel wegvloeien en verdwijnen spanningsverschillen vrijwel direct.
Als de weerstand te hoog is: dan blijft spanning langer aanwezig op metalen delen.

Dit zien wij bijvoorbeeld in badkamers waar de potentiaalvereffening badkamer technisch aanwezig is, maar de aardpen onvoldoende functioneert. Dan kan er alsnog een voelbaar spanningsverschil ontstaan tussen bijvoorbeeld een douchekraan en een afvoer.

Meten en controleren van potentiaalvereffening

Alleen verbinden is niet voldoende. Potentiaalvereffening meten is nodig om te controleren of alles daadwerkelijk goed functioneert. In de praktijk controleren wij:

• of alle verbindingen aanwezig zijn
• of de overgangsweerstand laag genoeg is
• en of de aardpen de stroom daadwerkelijk kan afvoeren

Zonder meting blijft het een aanname. Dat is precies waarom veel installaties “goed lijken”, maar in werkelijkheid niet veilig zijn.

Specifieke situaties

Bij uitbreidingen zoals potentiaalvereffening zonnepanelen wordt dit nog belangrijker. De installatie verandert en daarmee ook de eisen aan aarding en verbindingen. In zwaardere omgevingen zoals een potentiaalvereffening medische ruimte of een potentiaalvereffening ziekenhuis zijn de eisen nog strenger. Daar mogen spanningsverschillen vrijwel niet voorkomen, omdat de gevolgen direct kritisch zijn.

Ook in woningen zien wij dat deze principes steeds belangrijker worden door zwaardere installaties en meer elektrische toepassingen.

Wat vaak misgaat in de praktijk

Wat wij regelmatig tegenkomen:

• een aardpen met te hoge weerstand
• verbindingen die los zitten of gecorrodeerd zijn
• onduidelijke of ontbrekende aansluiting op de hoofdaardrail
• verwarring over het symbool potentiaalvereffening en wat daadwerkelijk aangesloten moet worden

Daarnaast merken wij dat veel mensen zoeken naar uitleg via termen zoals potentiaalvereffening wiki of lokale varianten zoals potentiaalvereffening Utrecht, maar daar zelden concrete praktijksituaties vinden. Juist daar zit het verschil: weten wat het is, betekent nog niet dat het goed werkt.

Potentiaalvereffening zorgt ervoor dat alles met elkaar verbonden is. De aardpen zorgt ervoor dat de stroom daadwerkelijk weg kan. Als de weerstand van de aardpen te hoog is, werkt de potentiaalvereffening niet zoals bedoeld. Dan blijven spanningsverschillen bestaan en ontstaat er alsnog risico. Daarom beoordelen wij deze onderdelen altijd samen. Niet als losse controles, maar als één systeem dat alleen veilig is als alles klopt.

Aardlekschakelaar

De aardlekschakelaar is een belangrijk onderdeel van de elektrische veiligheid. De aardlekschakelaar schakelt de stroom uit als er een aardfout optreedt.

Wat is een aardfout?

Een aardfout is een situatie waarin de elektrische stroom via een onbedoelde weg naar de aarde stroomt. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als een beschadigd elektrisch apparaat de stroom naar de aarde leidt. Een aardfout kan gevaarlijk zijn omdat de stroom via het menselijk lichaam naar de aarde kan stromen. Dit kan leiden tot elektrische schokken, brandwonden of zelfs de dood.

Weerstand en aardlekschakelaar

De weerstand van de aardpen heeft invloed op de werking van de aardlekschakelaar. Hoe lager de weerstand, hoe sneller de aardlekschakelaar uitschakelt.

Hoe kan je de weerstand meten?

De weerstand van een aardpen kan gemeten worden met een weerstandsmeter. Een kundig elektricien die vaker zijn De weerstandsmeter wordt aangesloten op de aardpen en een hulpelektrode die in de grond is geslagen. De weerstand wordt aflezen op de weerstandsmeter.

Conclusie

De weerstand van een aardpen is een belangrijk onderdeel van de elektrische veiligheid. Een aardpen met een weerstand van 2,0 Ohm of lager is de veiligste keuze. Als dit niet mogelijk is, mag een aardpen met een weerstand van 166 Ohm of lager worden gebruikt, maar dit is niet aan te raden.